04:30, 25-noyabr, 2008-yil. Bu odatga aylanib bormoqda: kechqurun o‘chib qolish, tunda turib… hayot bilan shug‘ullanish. Meni hayron qoldiradigan narsa shuki, shahar uxlamoqchi emasdek! Umuman olganda. Men hatto ishdan soat beshda qaytayotganimda ham, atrofda uyqu — bu normal holat ekanligini unutgan odamlar yetarli. Uxlamaslik normal holatga aylandi. Bu rus qishiga qanchalik o‘xshamaydi. Bizda uzun sovuq oqshomlarda nima qilish mumkin? O‘qish. Televizor ko‘rish. Ishlash. Uxlash. Yozda esa, bizda ham uyqu kelmaydi, ayniqsa markazda, piyodalar uchun mo‘ljallangan Kirovka ko‘chasida. Uxlamaslik va hayotdan zavqlanish — bu juda go‘zal, romantik va zamonaviy. Faqat, afsuski, hozircha na Afrikada, na biron bir rus megapolisida tungi sayrlar tinch va osoyishta Yevropadagidek xavfsiz emas. Mana shunda biz intilishimiz kerak bo‘lgan narsa bor. Hozir esa, masalan, men Sheyn bilan qo‘shni bo‘lib yashayotgan kvartirada u do‘stlari bilan zalda o‘tiribdi. Televizor ko‘rishmoqda, gaplashishmoqda, menga qarab kir yuvishni ham boshlashdi. Men ularning kunduzi uxlab yotganini tez-tez ko‘raman. Tunda esa kamdan-kam. Ba'zan ertalab soat to‘qqiz-o‘nlarda uyg‘onsam, ular tunda qanday holatda o‘tirgan bo‘lishsa, shunday holatda uxlab qolishgan bo‘ladi. Qiziq. Menga yoqadigan narsa shuki, ular shovqinli emas va shaytondek ichishmaydi. Ba'zan ozgina bo‘ladi, lekin qandaydir zararsiz. Bugun (aniqrog‘i, endi kecha) menda jangovar cho‘qintirish bo‘ldi. Janubiy Afrika tomonidan Atlantika okeanida birinchi cho‘milish! Menga omad kulib boqdi, men bu okeanda turli tomonlardan bo‘lganman: Amerika tomonidan ham, Yevropa tomonidan ham. Kecha esa Stas bilan bordik. Suv, men uchun Atlantika okeanida birinchi marta, sovuq edi. Lekin hamma aytadiki, u bu yerda doim shunday va o‘zgarishlar kutilmaydi. Mana sizga navbatdagi dunyo mo‘jizasi. Afrika, yoz, okeandagi suv esa past haroratli. Aqlga sig‘maydi, to‘g‘rimi?! Lekin hammasi mantiqiy — Antarktikadan keladigan oqim. Agar iliqroq suv xohlasangiz, unda Hind okeaniga borish kerak! Ungacha transportda deyarli uch soatlik yo‘l. Ehtimol, eng yaqin joy — Igolniy burni. Geografiya fani tasdiqlashicha, aynan shu burun ikki okeanning tutashgan chegarasi hisoblanadi. Aytishlaricha, burunning o‘ng va chap tomonidagi suv harorati o‘rtasidagi farq o‘n darajaga yetadi. U yerda bo‘lish qiziq bo‘lardi. Xo‘sh, balki omadim kelar. Umid qilaman! Agar ikki okean tutashgan joy — Yaxshi Umid burni deb eshitgan bo‘lsangiz, ishontirib aytamanki, bu sayyohlar uchun ertak! Lekin «Yaxshi Umid» burni bilan bog‘liq yana bir qiziqarli fakt bor: aynan shu yerdan shahar tarixi boshlangan. Keyptaun bilan esa bugungi Janubiy Afrika tarixi boshlangan. Ko‘pchilik uni portugaliyalik Bartolomeu Diash nomi bilan bog‘laydi. Burunda uning sharafiga yodgorlik o‘rnatilgan. Men uni ko‘rganman, avtobusda yuz ellik metr naridan o‘tganmiz. Balki, Apollon Davidsonning «Eski Keyptaun bo‘ylab sayrlar» maqolasidan (Internetdan topdim) bir parcha keltiraman. U yerda hamma narsa juda qiziqarli yozilgan: «Eski bandargoh. Bu mening bolaligimdagi qo‘shiqda kuylangan: «Keyptaun portida, bortida teshigi bilan...» Bir necha yil oldin eski port o‘zgardi. Qadimdan Keyptaunni «ikki okean tutashgan joydagi dengiz tavernasi» deb atashgan. Endi butun port tavernaga aylandi, deyarli so‘zning to‘g‘ridan-to‘g‘ri ma'nosida. Port inshootlarida — shinam kafelar, restoranlar, pivoxonalar, attraksionlar bor. Eski quruq dokda — ikki qavatli do‘konlar anfiladasi. Ilgari faqat mast dengizchilar baqirib yurgan maydonda san'atkorlar chiqish qilishadi. Darvoqe, kechqurunlari bu yerda hozir ham baqirib yurishadi. Bayramona sayyohlar olomoniga qarab, birinchi dengizchilar bu yerga qanchalik qiyinchilik bilan yetib kelganini tasavvur qilish qiyin. Bir-biri bilan to‘qnashib, Atlantika va Hind okeani suvlari kamdan-kam hollarda tinch bo‘ladi. Hatto eng tajribali shkiperlar ham bandargohga sog‘-omon yetib kelganda cho‘qinishgan. Afrikaning janubiy qismidagi «qotil to‘lqinlar» haqidagi xabarlar dun
+2
